Voluntary Travelling

Honderden glimlachjes

En ja, mocht het opvallen: het grootste deel van dit verhaal is inderdaad al een tijdje geleden geschreven...

"Thank you, teacher!" Uit 28 kleine kinderkeeltjes. "See you tomorrow!" Nee, het maakt niet uit dat het vandaag woensdagmiddag, morgen Internationale Vrouwendag en dus een nationale vrije dag is (want elke mogelijkheid tot vrije dag moet je benutten) en er vrijdagmiddag geen klas is en nee het maakt ook niet dat ik zelfs na vrijdag niet terugkom. Bovendien wordt die laatste zin toch altijd maar half uitgesproken, want ondertussen zijn de kids al vanuit hun braaf staande houding en gevouwen handjes richting het bord gaan bewegen voor een omhelzing, een high five of juichen met Kham. Voor de laatste keer met een hele groep meisjes klappen op het deuntje van 'Happy Birthday', voor de laatste keer proberen niet om te vallen als ze zich na het 'to you...' massaal op mij storten voor nog een knuffel, voor de laatste keer proberen weg te fietsen met minstens twee kinderen achterop en een hele slinger erachteraan en voor de laatste keer omkijken om een aantal kindjes bij de poort nog even te zien zwaaien en terug te roepen. "Bye! Lakon! Lakon!"

Dat was het dan. Echt. Die kindersnoetjes die me grijze haren hebben gegeven af en toe, maar die ook zoveel lachbuien en vrolijkheid hebben veroorzaakt liggen alweer achter me. En wat ga ik die kids, hun duizenden tekeningen en hun eindeloze spelletjes verschrikkelijk missen. Allemaal hebben ze hun eigen indruk achtergelaten, maar allemaal één die gepaard gaat met een lichte glimlach om mijn mond. Eén van de meisjes in de middaglessen bijvoorbeeld, die me altijd een tekening kwam brengen aan het einde van de les, maar zich  dan heel snel omdraaide omdat een high five toch wel iets te eng was. Een ander klein meisje met standaard een roze vest over haar schooluniform en altijd foutloze schriftjes, maar nooit het goede antwoord als ze iets op het bord moest doen. Die giechelende groep jongens in de middelste rij van middagschool die echt het idee leken te hebben dat een high five geven gelijk stond aan verkering vragen, dus júichen als één van hen werd uitgekozen om iets op het bord te komen doen. Bobby, één van de vier arme jongens, die toch altijd kwam opdraven en die zo aan het stralen was toen ik hem hielp met het opschrijven van de woorden die ik aan de klas had gevraagd en die voor hem natuurlijk veel te moeilijk waren. Maar het mooiste van al die kleine momentjes was toch die glimlach van dat andere arme jongetje in de klas toen hij dat schriftje dat ik voor hem gekocht had in het oog kreeg. En oh wat was hij aan het stralen toen iedereen het door mij erin geschreven alfabet kwam bewonderen. Dat is goud waard, of in ieder geval veel meer dan de 3000 Kip die ik er in het winkeltje langs de weg die ochtend voor neer had moeten leggen.

En wat hebben Sam en ik gelachen toen de kids probeerden om car te lezen en Sam om ze te helpen een auto na ging doen, waarna een van de jongens toen we het hem bij de herhaling vroegen alleen nog maar "Peep, peep!" wist uit te brengen. Of Aden die bij de avondklas keer op keer tegen zijn eigen handschrift aanliep. Heerlijk om er samen om te kunnen lachen, ook al herinner ik me uit mijn eigen eerste week ook nog tal van terugrennen-naar-het-bord momenten omdat de kids letterlijk alles van je overnemen en dus ook je slechte-handschrift-momenten. "No, it's wednesday, not wedresday." hoor ik Aden zeggen, gevolgd door een blik op het bord als het in een ander schriftje ook terugkeert. Toch maar even terug om het anders op te schrijven. "They are actually right..." Of de eindeloze galgjespelletjes aan het eind van de les, waarbij altijd wel één van ons vergat welk woord we ook alweer hadden bedacht. "I?" vraagt Aden als één van de oudere meiden duidelijk "A'' zegt. Ik kan het niet laten. "Only Australian people make it possible to confuse the I and the A." Aden kan er gelukkig ook om lachen, alle Engelstaligen zijn intussen wat gewend met accentgrapjes, sinds er die week Canadezen, een Brits meisje en een groep van drie Australiërs was, die elkaar continu op de hak nam met elkaars uitspraken en gebruiken. Wat een heerlijke groep hadden we toen en wat is het toch jammer soms met rondreizen dat al die groepen achter elkaar weer versplinteren. Grappig ook dat we zo gewend zijn geraakt aan het rondreizen met steeds andere munteenheden dat de standaardvraag bij prijzen wordt "hoeveel dat in Kip is" zodat iedereen vervolgens even kan gaan omrekenen naar de eigen munteenheid om dan natuurlijk wel allemaal tot dezelfde conclusie te komen: alles klinkt meer in Kip, in het Westen is dat best een redelijke prijs om te betalen voor zoiets, of hier zou ik het niet voor dat bedrag doen, maar ja in Australië/Europa/Engeland... Niet verkeerd. Als reiziger wordt je verwend door de prijzen hier en het ergste is dat je er ook nog zo aan went. Een maaltijd voor €3? Wel wat aan de dure kant... Hetzelfde voor een hostel van €6 per nacht. Als ik terugkom ga ik mezelf echt de Nederlandse prijzen weer moeten aanleren, want anders kom ik in de problemen.

Gelukkig nog een weekje over in Laos, maar dat neemt niet weg dat het afscheid van deze plek en de mensen hier toch echt gruwelijk dichtbij is gekomen ondertussen. En ik wil ergens nog helemaal niet weg. Ticky en Micky (broers en begeleiders van het project) blijven maar vragen of ik echt niet langer wil blijven. Goed om te merken dat zij me zo zijn gaan waarderen en ook goed om te merken dat het mij geen moeite zou kosten nog even te blijven. Wat was het een mooi project en wat heb ik genoten. Misschien raak je gewoon gehard van het reizen al die tijd, maar het is bizar om te merken dat je je in vier weken tijd zo erg kunt hechten aan het dorpje waar je leeft, je huisje en de mensen om je heen. Alleen Laos roept, en het heeft vast nog veel meer te bieden dan dit project.

Dat neemt niet weg dat ik in ieder geval moet noemen dat dit project al mijn verwachtingen heeft weten te overstijgen. Zo vaak zijn er momenten geweest waarop je zo geconfronteerd wordt met alles hier dat je even niet meer weet wat je moet zeggen, maar elke keer gaan die momenten over en weet ik dat ik het juist wel nog echt wil zeggen. Laos heeft een indruk op me achtergelaten en me geleerd echt te realiseren hoeveel geluk ik heb gehad met waar ik vandaan kom. Ik heb eindeloos veel kansen gekregen, nooit ergens echt voor hoeven vechten en nooit onzekerheden gehad over onderwijs, voedsel of een dak boven mijn hoofd. Natuurlijk wéét je dat, maar het echt begrijpen gaat je pas lukken als je het ziet. En hier zie je het voor je ogen anders gebeuren. Dat het ondanks alle moeilijkheden, duizenden manieren waarop een project als dit fout kan gaan en eindeloos veel setbacks toch goed gaat op dit project is voor de volle honderd procent te danken aan de mensen die hier werken. Mensen die zelf ooit vanaf nul begonnen zijn, eindeloos hebben moeten vechten en nu zo graag willen dat de nieuwe generatie een andere start krijgt dan zij dat het ze lukt om hen die te geven. Natuurlijk is het niet ideaal voor de kinderen om elke twee/drie weken weer een ander iemand voor de klas te hebben staan en natuurlijk zouden er in Nederland zoveel andere oplossingen worden aangedragen, maar dit is Laos en met een beetje moeite kan ik inzien dat dit in ieder geval een begin is naar hopelijk nog veel beter. Dat er met mij en op de andere projecten met kinderen altijd een vaste begeleider mee was is al een begin zo'n groot verschil. Zij zijn altijd dezelfde, helpen nieuwe vrijwilligers met het vinden van het juiste niveau van de lessen, maar laten als ze er genoeg op vertrouwen ook alle ruimte over voor je eigen creativiteit en ideeën, waardoor ik weliswaar heel wat tijd heb besteed aan het maken van eigen lesmateriaal (nog geen dobbelsteen is op voorraad), maar wel met een positief gevoel kan terugkijken op drie weken vol leerzame en leuke lessen. Voor de kinderen (denk ik) en voor mij (weet ik zeker). Iemand die ik daar zeker niet bij kan vergeten is Kham, mijn begeleider tijdens alle lessen en daar tussendoor. Altijd vrolijk, altijd positief, altijd kneiterhard aan het werk (ik durf bijna te garanderen dat hij op dit moment weer druk aan het studeren is voor die hele kleine kans: een  scholarship voor de universiteit in Australië) en in staat om elk gesprek te veranderen in iets dat alles weer in een ander perspectief zet en je blijft laten nadenken over Laos als land, jouw rol daarin of de positie van de mensen hier. Het mooiste is misschien nog wel dat Kham het doet zonder zich er zelf bewust van te zijn. De mensen hier zijn zo gewend geraakt aan de situatie waar ze in leven door de situatie waaruit Laos langzaam opkrabbelt dat ze niet eens meer merken wat het met jou doet.

De kans dat zo'n gesprek ontstaat is het grootst als we samen naar de middagschool fietsen. Vier km door de brandende zon, Kham daarbij nog eens een vest aan, want "I don't like the sun". Ik ben opgehouden daar iets over te zeggen, maar dat kleine zinnetje is overduidelijk niet waar en alleen maar een andere manier om te zeggen "I don't want to get tanned." Mensen en hun huid hier... Een eeuwig gevecht. En dan schijnt de zon ook nog eens praktisch altijd. 

"Meike?" Ja, dan weet je het al. "Yes?" "Do you know why some regions in Laos are still so poor after the war finished and some regions are already so rich?" So rich dan als een heel relatief begrip, want met so rich bedoelt hij hoogstwaarschijnlijk het gebied waar wij nu zijn. "No Kham, I don't know." Natuurlijk heb ik wel een vermoeden. Alle gebieden waar nog bommen liggen hebben sowieso een achterstand, omdat de ontwikkeling stil ligt zolang er geen veiligheid is. Voor de rest speelt corruptie een grote rol. Natuurlijk komt Vientiane er sneller bovenop, hetzelfde geldt voor een toeristische trekpleister als Luang Prabang en hetzelfde geldt voor die kleine groep mensen die hier af en toe langs de weg villa's laten bouwen. Maar ik kan het hem niet zeggen. Zijn hele leven is die jongen al aan het vechten om verder te komen en nog steeds houdt hij dat vol, met enthousiasme, met passie, omdat hij erin gelooft. Als dit iets zou zijn waardoor hij zijn geloof in zijn land verliest dan kan ik hem dat niet vertellen. Hij is al verder gekomen dan zoveel anderen, dus ik geloof ook oprecht dat hij nog verder kan komen als hij zo doorgaat. Al was het alleen maar omdat hij nooit opgeeft. Kham kent me intussen echter wel een beetje. "You don't know?" Ongeloof in de stem, wenkbrauwen opgetrokken. Dus hou ik het maar bij het eerste deel van het verhaal. Het wordt even stil. "You know... Some people say that it is because God hates us." Ik schrik ervan, ook deze twist in het gesprek had ik weer eens niet verwacht. Kham gelooft niet in God, geen enkele Laotiaan gelooft in God, maar dan is dit wat ze horen vanuit de wereld buiten hun land, de wereld die ze niet kennen maar waarvan ze weten dat die beter ontwikkeld is. Dus waarschijnlijk hebben mensen uit die wereld gelijk. "No, Kham, God doesn't hate you, if there's something like a God, he'll love you. For the fact that you keep trying, for all that you already accomplished. God will never hate you for doing the best you can." Mja soms verbaas ik mezelf ook nog in zo'n gesprek, maar wat moet je dan?

Een moment waarop letterlijk naar voren komt wat ik bedoel met hoe hard deze mensen voor het project werken is tijdens diezelfde fietstocht, als Kham (ja die credits gaan toch ook echt naar hem) met het voorstel voor het schriftje komt. "You know, I want to buy a book for this boy." This boy klinkt vaag, maar we weten allebei wat we hebben gezien. Het kind heeft wel een schrift, maar letterlijk vier aan elkaar geniette blaadjes. "I know, Meike, I had the same when I was in school, but I want him to have more than I had." Arme Kham. Zijn complete verhaal is me nog steeds niet helemaal duidelijk, maar ik weet dat hij van één van de Vierduizend Eilanden komt, aan de grens met Cambodja. Waarschijnlijk het armste gebied van Laos, geen steden in de buurt, geen goede wegen die het gebied bereikbaar maken en dus ook weinig materialen om goede lessen te kunnen volgen of organiseren. Op de een of andere manier heeft hij zichzelf op een soort van middelbare school weten te krijgen, als enige van zijn 20 vrienden op de basisschool. En wat heeft hij toen gedaan? Juist, vanaf het begin heeft hij al zijn vrienden die wilden (en in tegenstelling tot in Nederland wíllen kinderen hier) les gegeven over de onderwerpen die hij had geleerd. Nu nog steeds probeert hij elk jaar (als hij weer eens een paar dagen naar huis kan) Engelse lessen te geven op het basisschooltje waar hij ooit is begonnen. Het zijn misschien vier of vijf lessen per jaar en natuurlijk gaat het geen groot verschil maken voor hen, maar het is zo Kham en ik kan niet voorkomen dat ik zo trots op hem ben als ik zie waar hij voor staat en hoe hij daarvoor gaat. Het is die houding waardoor ik durf te geloven in de toekomst van een land als Laos, het zijn de mensen zoals Kham die voor dit land een verschil gaan maken. Dan kun je leuk uit het buitenland komen, doen alsof je alle wijsheid in pacht hebt, maar je hebt het niet. Ik zou nooit kunnen bereiken wat iemand als Kham kan bereiken, omdat hij vecht voor elke stap die hij vooruit wil gaan en ik niet weet of ik ooit zo hard zou hebben kunnen vechten. We hebben het niet nodig in Nederland, nee, maar laten we daar dan in ieder geval ontzettend dankbaar voor zijn en veel meer respect tonen voor mensen die misschien niet zo zichtbaar zijn normaal, maar die elke dag in hun eigen land weer gaan voor die kleine stapjes vooruit om hun land verder te brengen dan anders mogelijk was geweest. Ja Kham, je hebt het in ieder geval al voor elkaar om mij te inspireren en mijn antwoord op jouw vraag wat mijn droom was voor mijn toekomst was dan ook oprecht, ook al kon jij dat niet geloven. "I'm living my dream right now!"

Reacties

Reacties

Casper

Prachtig verhaal weer. Ik kan me goed voorstellen dat het al snel een beetje een thuis wordt. Zeker met die super lieve kinderen. Ze hebben daar duidelijk nog niet gehoord van het niet aanraken ;)

Ook mooi hoe je op het laatst ingaat op de verschillen tussen de landen en de houding van mensen. Het is mijns inziens een groot probleem dat veel Nederlanders vrijwel alles voor lief nemen. Totaal niets willen doen op school bijvoorbeeld, terwijl het alternatief toch echt veel slechter is. En dan heb ik het nog niet eens over hoe men met het milieu omgaat...

Nienke

Heel mooi Meik. Stof tot nadenken. Best gek om je dan nu weer een week te storten in het toch wat oppervlakkige backpackersleventje...
Maar deze ervaring zal je nog lang bijblijven denk ik..

xx

{{ reactie.poster_name }}

Reageer

Laat een reactie achter!

De volgende fout is opgetreden
  • {{ error }}
{{ reactieForm.errorMessage }}
Je reactie is opgeslagen!

Deze reis is mede mogelijk gemaakt door:

Travel Active